2017 Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fc, “davran\u0131\u015fsal iktisat” yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131lardan dolay\u0131 Richard Thaler’e verildi. “D\u00fcrtme” isimli kitab\u0131n yazar\u0131 olan Richard Thaler “davran\u0131\u015fsal iktisat”\u0131n babas\u0131 olarak g\u00f6steriliyor.<\/p>\n
Richard Thaler, \u015fu anda ABD’de \u015eikago \u00dcniversitesi’nde \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Akademiden yap\u0131lan yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamada, “Thaler, psikolojik varsay\u0131mlar\u0131 ekonomik karar alma analizleriyle birle\u015ftirdi. K\u0131smi rasyonellik, sosyal tercihler ve \u00f6z-denetim yoklu\u011funun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran Thaler, bu gibi insani fakt\u00f6rlerin bireysel kararlar\u0131 ve piyasa s\u00fcre\u00e7lerini sistematik olarak nas\u0131l etkiledi\u011fini ortaya koydu” ifadeleri yer ald\u0131.<\/p>\n
A\u00e7\u0131klamada, Thaler’in katk\u0131lar\u0131n\u0131n bireysel kararlar\u0131n analizinde ekonomi ve psikoloji bilimleri aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc kurdu\u011fu, bilim adam\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu g\u00f6rg\u00fcl bulgular\u0131n ve teorik kavramlar\u0131n “davran\u0131\u015fsal ekonomi teorisi” olarak adland\u0131r\u0131lan, bug\u00fcn ekonomi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 ve politikalar\u0131n\u0131n derin \u015fekilde etkileyen yeni ve giderek geni\u015fleyen bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 kaydedildi.<\/p>\n
Davran\u0131\u015fsal ekonomi ve T\u00fcrkiye prati\u011fi<\/p>\n
Ekonominin salt rasyonel gerek\u00e7eler ve piyasa refleksleri ile ele al\u0131namayacak, \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyecek kadar sofistike oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc son \u00e7eyrek y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00f6nemli tart\u0131\u015fma konular\u0131ndan. Klasik iktisat teorilerinin sorguland\u0131\u011f\u0131 bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n y\u00f6r\u00fcngesini; ekonominin en az rakamlar kadar insan ve toplum davran\u0131\u015flar\u0131 ile de ilgili oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olu\u015fturuyor. Ekonominin, ekonomi d\u0131\u015f\u0131 fakt\u00f6rlerden nas\u0131l etkilendi\u011fi ve etkiledi\u011fine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Joseph Stiglitz\u2019e 2001 Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc getirmi\u015fti.<\/p>\n
Piyasan\u0131n kendi dinamikleri i\u00e7inde ekonomi i\u00e7in en do\u011fruyu bulaca\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle insanlar\u0131n piyasa rasyonelli\u011fi i\u00e7inde hareket etti\u011fini savunan klasik liberal g\u00f6r\u00fc\u015ften farkl\u0131 olarak Richard Thaler, psikolojik ve soysal fakt\u00f6rlerin de ekonomik kararlar al\u0131nmas\u0131nda etkin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Thaler, \u201cdavran\u0131\u015fsal ekonomi\u201d dedi\u011fi kavram\u0131 2013 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u2018Nudge\u2019 isimli kitab\u0131nda anlatm\u0131\u015ft\u0131. Thaler, kendisine Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fc kazand\u0131ran teorisinde T\u00fcrkiye prati\u011finden yararland\u0131 m\u0131 bilinmez ama davran\u0131\u015fsal ekonominin t\u00fcm ko\u015fullar\u0131n\u0131n net g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir \u00fclkede ya\u015f\u0131yoruz. Ekonomi y\u00f6netiminin a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131, s\u0131kl\u0131kla itiraz ve tart\u0131\u015fmalara konu olan rakamlar ile insanlar\u0131n, daha \u00f6nemlisi yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 kararlar aras\u0131nda \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00e7eli\u015fki g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. T\u00fcrkiye\u2019de son y\u0131llarda H\u00fck\u00fcmet \u00e7ok say\u0131da yat\u0131r\u0131m te\u015fvik paketleri a\u00e7\u0131klad\u0131. A\u00e7\u0131klanan her bir paket i\u00e7in de ciddi te\u015fvikler verilmesine ra\u011fmen bunlar\u0131n yat\u0131r\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fine \u015fahit oluyoruz. Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar b\u0131rak\u0131n yeni yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131 mevcut yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirme ama\u00e7l\u0131 bile kaynak aktarma konusunda isteksiz. Oysa a\u00e7\u0131klanan makro ekonomik rakamlar yat\u0131r\u0131m i\u00e7in her \u015feyin uygun oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Ba\u015fta b\u00fcy\u00fcme, i\u015fsizlik, enflasyon olmak \u00fczere ekonominin temel parametrelerine y\u00f6nelik ekonomi y\u00f6netiminin a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 rakamlar\u0131n g\u00fcvenirlili\u011fi bir kenara, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n uygun ortama ra\u011fmen yat\u0131r\u0131m yapmamas\u0131nda \u00fclkedeki kriz yorgunu g\u00fcndemin etkisini aramak gerekiyor. Her g\u00fcn yeni bir gerginli\u011fe uyan\u0131lan bir \u00fclkede ko\u015fullar ne kadar iyi! Olursa olsun ihtiyac\u0131n\u0131z olan yeni yat\u0131r\u0131mlar\u0131n realize olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130nsanlar g\u00fc\u00e7l\u00fc getiri vaat etse bile yat\u0131r\u0131m yapmaktan, ekonomik karar almaktan \u00e7ekinir ve \u00e7evresel fakt\u00f6rler in etkisi ile \u2018korunma\u2019 odakl\u0131 hareket eder.<\/p>\n
Amerikay\u0131 tekrar ke\u015ffetmeye gerek yok. Nobele konu olmu\u015f davran\u0131\u015fsal ekonomi \u015fu anda \u00fclkemizde bire bir \u00f6rne\u011fi ya\u015fan\u0131yor. Ekonominin tekrar ray\u0131na oturmas\u0131 ve verilen te\u015fvik, destek ve hibelerin vs. sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n olumlu olmas\u0131 bekleniyorsa, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar \u00fczerindeki psikolojilerinin do\u011fru alg\u0131lanmas\u0131 ve y\u00f6netilmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bunun i\u00e7in de olmazsa olmaz siyasilerin s\u00f6ylem ve eylemlerinde g\u00fcven vermesi, istikrar vaat etmesi ve her hal\u00fckarda hepsinin oturaca\u011f\u0131 temel zemin olan demokrasi ve hukukun bir an \u00f6nce tesis edilmesi, \u00e7ok geciken yap\u0131sal reformlar\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi gerekiyor.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
2017 Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fc, “davran\u0131\u015fsal iktisat” yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131lardan dolay\u0131 Richard Thaler’e verildi. “D\u00fcrtme” isimli kitab\u0131n yazar\u0131 olan Richard Thaler “davran\u0131\u015fsal iktisat”\u0131n babas\u0131 olarak g\u00f6steriliyor. Richard Thaler, \u015fu anda ABD’de \u015eikago \u00dcniversitesi’nde \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Akademiden yap\u0131lan yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamada, “Thaler, psikolojik varsay\u0131mlar\u0131 ekonomik karar alma analizleriyle birle\u015ftirdi. K\u0131smi rasyonellik, sosyal tercihler ve \u00f6z-denetim yoklu\u011funun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1773,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[75],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1772"}],"collection":[{"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1774,"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1772\/revisions\/1774"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/noktax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}